Naar aanleiding van het “winnen” van de Big Brother Award (BBA) 2018 zegt minister De Jonge van Volksgezondheid dat in de nieuwe “Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg” (Wbsrz) met geanonimiseerde gegevens moet worden gewerkt

Gepubliceerd: 10 februari 2019

Naar aanleiding van het “winnen” van de Big Brother Award (BBA) 2018 zegt minister De Jonge van Volksgezondheid dat in de nieuwe “Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg” (Wbsrz) met geanonimiseerde gegevens moet worden gewerkt en dat aan patiënten expliciete toestemming moet worden gevraagd voor het verwerken van hun data.

Op 22 januari 2019 zijn in De Rode Hoed te Amsterdam voor de veertiende keer de Big Brother Awards door Bits of Freedom (www.bof.nl) uitgereikt. In een feestelijke show werden de “winnaars” van 2018 bekend gemaakt. Personen, bedrijven en/of overheden die zich in het afgelopen jaar bij uitstek schuldig hebben gemaakt aan inbreuken op de privacy werden ook dit jaar weer op ludieke wijze “te kijk gezet”.

Eén van de ”winnaars” was dit jaar minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid. De “expertprijs” werd hem toegekend door een panel van deskundigen vanwege zijn wetsvoorstel (Wbsrz) dat het voor allerlei instanties mogelijk moet maken om medische gegevens te kunnen uitwisselen. Dit wetsvoorstel zou het ondermeer mogelijk moeten maken om zorgfraude beter op te sporen. Artsenfederatie KNMG vindt de nieuwe fraudewet een onnodige inbreuk op het beroepsgeheim omdat er met die wet op grootschalige wijze tot personen herleidbare medische data kunnen worden uitgewisseld. Volgens Bits of Freedom schendt dit voorstel op onacceptabele wijze de privacy van patiënten.

Helaas heeft de minister aangegeven op 22 januari niet aanwezig te kunnen zijn om de prijs in ontvangst te nemen. Via zijn woordvoerder liet de minister echter het volgende weten:

“Geld voor de zorg, moet besteed worden aan de zorg en aan niks anders. Jaarlijks kosten onrechtmatigheden en fraude met zorggeld de samenleving miljoenen euro’s. Dat is geld dat wordt opgebracht door ons allemaal. Daarom is er een wetsvoorstel in de maak dat ervoor zorgt dat toezichthouders, opsporingsdiensten en handhavende partijen hun kennis beter kunnen delen. Fraudeurs lopen zo eerder tegen de lamp. Maar dat betekent niet dat het medisch beroepsgeheim doorbroken wordt. Er wordt namelijk vastgelegd dat er met geanonimiseerde gegevens gewerkt moet worden, tenzij de patiënt zelf toestemming geeft om zijn gegevens te gebruiken. Privacy blijft dus beschermd. Want patiënt en arts moeten in vertrouwen informatie met elkaar kunnen delen. Met deze nieuwe wet kan er wel eerder en harder ingegrepen worden bij vermoedens van zorgfraude”.

Het is opmerkelijk dat de minister in bovengenoemde reactie nu alsnog te kennen geeft dat met geanonimiseerde - niet tot personen herleidbare -  gegevens zal worden gewerkt en dat de patient zelf toestemming moet geven om behandeldata in brondossiers van zorgverleners te doen gebruiken door derden.

Dit standpunt van de minister betekent dat het wetsvoorstel Wbsrz niet kan worden ingevoerd en dat ook andere systemen voor de uitwisseling van tot personen herleidbare medische gegevens in de zorg moeten worden getoetst aan deze criteria wil het medisch beroepsgeheim behouden blijven.

Gelukkig zijn er inmiddels informatiesystemen voor de zorg ontwikkeld die geen inbreuk vormen op het medisch beroepsgeheim. Verwacht mag worden dat de minister deze serieus zal gaan betrekken bij de invoering en ontwikkeling van veilige systemen voor toegang en gebruik van medische data die geen inbreuk vormen op het medisch beroepsgeheim.