Als er geen actie wordt ondernomen, bestaat het medisch beroepsgeheim over enkele jaren niet meer. Met deze boodschap lanceren privacyorganisaties Platform Burgerrechten en Stichting KDVP deze week de campagne “Behoud Beroepsgeheim”.
De organisaties, eerder betrokken bij de rechtszaak tegen SyRI en de rechtszaak van Vertrouwen in de GGZ, constateren dat het medisch beroepsgeheim meer dan ooit onder druk staat door de datahonger van overheden en bedrijven. Hierdoor worden keuzes gemaakt voor beleid en technologie die niet de patiënt en diens rechten dienen, maar waarin het medisch beroepsgeheim en de patiëntprivacy ondergeschikt wordt gemaakt aan politieke en commerciële doeleinden.
Brandbrief over nieuw EPD-systeem
Als eerste actie landt er deze week bij alle huisartsen in het land een brandbrief op de mat over Mitz, een nieuw EPD-systeem dat het medisch beroepsgeheim en de privacy van patiënten schaadt. Medische gegevens worden via Mitz voor grote groepen zorgverleners toegankelijk, zonder dat de dossierhoudend arts kan controleren wie voor welke reden gegevens uit diens dossiers opvraagt.
De organisaties waarschuwen huisartsen ervoor dat onder deze werkwijze de zeggenschap van arts en patiënt wordt weggenomen en in handen komt van het systeem en haar roergangers. Patiënten die willen dat hun gegevens buiten Mitz blijven, wordt aangeraden hun huisarts een weigerbrief te sturen. Deze kan worden gedownload op de pagina www.stopmitz.nl.
De werkwijze van Mitz lijkt in vele opzichten op het Elektronisch Patiëntendossier dat in 2011 unaniem werd verworpen door de Eerste Kamer. Omdat op de achtergrond van dezelfde technologie gebruik wordt gemaakt, zijn de bezwaren nog even geldig als toen de Senaat het systeem dertien jaar geleden wegstemde. Toch willen zowel het Ministerie van Volksgezondheid als partijen uit de zorgpolder Mitz tot de landelijke standaard maken.
Volgens de privacyorganisaties moet na ruim een decennium tunnelvisie een koerswijziging worden ingezet. Daarbij moet worden geïnvesteerd in systemen die gericht en zonder het beroepsgeheim aan te tasten, gegevens kunnen uitwisselen tussen zorgverleners. Deze zijn al geruime tijd beschikbaar, maar het Ministerie van Volksgezondheid, zorgverzekeraars en beroepskoepels geven deze alternatieven al jarenlang ten onrechte geen kans, aldus de organisaties.
De zorg beschermen
Volgens de missie van de campagne zouden arts en patiënt de zeggenschap moeten behouden over wie onder welke voorwaarden toegang krijgt tot medische gegevens. Dit is niet alleen van belang om de toegankelijkheid van de zorg te beschermen, maar ook om partijen tegen te houden die azen op medische gegevens om daar hun markt- of machtspositie mee te versterken. Dit zal op den duur kernwaarden in de zorg aantasten, zo vrezen de organisaties.
“Wij zetten ons in voor een zorgsysteem waarin data uitsluitend worden gebruikt ten bate van de gezondheid en het welzijn van de patiënt, altijd met diens instemming. Alleen door het medisch beroepsgeheim als kernwaarde te behouden, kunnen we waarborgen dat de gezondheidszorg blijft draaien om vertrouwen, autonomie en menselijke waardigheid”, stellen de organisaties op de campagnesite www.behoudberoepsgeheim.nl.
Individuele patiënten/cliënten, behandelaren en maatschappelijke organisaties hebben van de rechter groen licht gekregen om de juridische procedure tegen de NZa over het onrechtmatig verzamelen van gevoelige persoonsgegevens via de HONOS+ vragenlijsten te vervolgen.
Op 22 mei 2024 vond bij de rechtbank Midden-Nederland de zitting van alle partijen die tot de (proces)coalitie “Vertrouwen in de GGZ” behoren tegen de NZa plaats over de verplichte aanlevering van gevoelige HONOS-data. De NZa had eerder gesteld dat de strijdende partijen niet gerechtigd zouden zijn om in een juridische procedure op te komen tegen die verplichte aanlevering van HONOS-data. Daarmee heeft de NZa gepoogd te voorkomen dat (rechtmatigheid van) de HONOS procedure inhoudelijk door de rechter in behandeling zou worden genomen. In haar uitspraak van 17 juli 2024 heeft de rechtbank de NZa in het ongelijk gesteld en alle partijen behorend tot de (proces)coalitie “Vertrouwen in de GGZ” ontvankelijk verklaard.
Zie https://vertrouwenindeggz.nl/articles/alle-eisers-van-vertrouwen-in-de-ggz-mogen-verder-procederen
Lees ook het op 19 juli 2024 gepubliceerde artikel van W.J. Jongejan getiteld: “Verlies NZa op alle fronten over ontvankelijkheid in HONOS-zaak”.
In een toekomstige rechtszitting - tussen november 2024 en maart 2025 - zal de mondelinge behandeling gaan plaatsvinden van die verplichte aanlevering aan de NZa van HONOS-data. De (proces)coalitie “Vertrouwen in de GGZ” - waaronder de KDVP - heeft in haar dagvaarding beargumenteerd dat de regelgeving op basis waarvan de aanlevering van HONOS-data door de NZa verplicht wordt gesteld, strijdig is met het recht op privacy van patiënten/cliënten en een onrechtmatige doorbreking van het medisch beroepsgeheim inhoudt.
Zodra de datum van de zitting over de mondelinge behandeling van de juridische procedure tegen de NZa bekend is, zal deze op onze website worden vermeld.
De partijen die in 2020 de rechtszaak tegen het Systeem Risico indicatie (SyRi) wonnen, hadden de leden van de Eerste Kamer op 14 mei via een “brandbrief” gewaarschuwd dit wetsvoorstel NIET aan te nemen.
De WGS moet het voor publieke en private partijen mogelijk maken om allerlei informatie - ook vermoedens, signalen, “zwarte lijsten en dergelijke informatiebestanden - over burgers en ondernemingen samen te voegen in alle mogelijke samenwerkingsverbanden. Met de WGS wordt een juridische grondslag gecreëerd om persoonsgegevens van burgers en ook informatie over bedrijven systematisch te delen en te verwerken. Omdat de reikwijdte van deze wet onbepaald is en uitwisseling, koppeling en analyse van gegevens over burgers op persoonsniveau ondoorzichtig en oncontroleerbaar is, baart de WGS grote zorgen. Zo zouden ook medische persoonsgegevens uit de zorg bij de private en publieke partijen binnen de WGS een geheel “eigen leven” kunnen gaan leiden, zonder dat patiënten/cliënten daar enig weet van hebben noch invloed op kunnen uitoefenen.
De coalitie van partijen – onder wie de Stichting KDVP – die in 2020 de rechtszaak tegen SyRi won, heeft op 14 mei 2024 een brief aan de leden van de Eerste Kamer gestuurd om hen te waarschuwen dat met de aanname van deze wet gekozen wordt voor het voortzetten van de beleidscultuur waarin het op grote schaal koppelen van persoonsgegevens – waaronder ook data uit de zorg – in strijd wordt geacht met het fundamentele recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De WGS vertoont aanwijsbaar grote overeenkomsten met het Systeem Risico indicatie ( SyRi).
Nu de Senaat toch met de inwerking treding van de WGS heeft ingestemd, zal de coalitie van partijen zich bezinnen op verdere stappen, waarbij een juridische procedure niet is uitgesloten.
Lees in dit verband ook het artikel dd 9 maart 2023 van W.J. Jongejan getiteld: “Wonderlijke gang van zaken WGS-behandeling in Eerste Kamer”.
Voorafgaand aan de op 22 februari 2023 aangespannen bodemprocedure tegen de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) vanwege de grootschalige dataverzameling via de HONOS vragenlijsten zijn er eind 2022 al WOO-verzoeken ingediend bij de NZa en AP met de vraag om informatie over hun besluitvormingsproces.
Via de Wet Open Overheid (WOO) heeft de coalitie van partijen verenigd in “Vertrouwen in de GGZ” indertijd een verzoek gedaan aan zowel de NZa als de AP tot inzage in het proces van besluitvorming en onderlinge communicatie. Doel was te achterhalen hoe de toestemming van de AP aan de NZa tot stand is gekomen over het verplicht aanleveren van gevoelige, medische informatie van 800.000 cliënten in de GGZ via de HONOS vragenlijsten aan de NZa.
Hoewel de NZa wel heeft gereageerd op de WOO-verzoeken door het opsturen van informatie, is de AP tot op de dag van vandaag niet over de brug gekomen met het verschaffen van informatie over haar besluitvormingsproces noch over de communicatie met de NZa over die verplichte aanlevering van HONOSdata per 1 juli 2023. Het feit dat de AP al anderhalf jaar weigert te voldoen aan de WOO-verzoeken roept vragen op over de positie van de AP in dit proces.
Omdat de AP niet te bewegen is tot het voldoen aan de WOO-verzoeken is besloten de kwestie aan de rechter voor te leggen in de hoop de AP op deze wijze te dwingen tot transparantie.
Zie voor uitgebreide informatie over deze stap naar de rechter het artikel “AP reageert niet op onze WOO-verzoeken; rechter ingeschakeld” op www.vertrouwenindeggz.nl.
Tevens zeer lezenswaardig is het op 8 april 2024 gepubliceerde artikel van W.J. Jongejan getiteld “Arrogante Autoriteit Persoonsgegevens negeert WOO-verzoek”.
De zitting vindt plaats bij de rechtbank Midden-Nederland en zal uitsluitend gaan over de ontvankelijkheid van strijdende partijen, c.q. cliënten, behandelaren en organisaties van “Vertrouwen in de GGZ”.
Aanleiding tot deze zitting is het feit dat door de NZa is gesteld dat de partijen die deel uit maken van de proces-coalitie “Vertrouwen in de GGZ” niet gerechtigd zouden zijn om in een juridische procedure tegen de verplichte aanlevering van HONOSdata op te komen. Op deze wijze tracht de NZa te bereiken dat deze rechtszaak niet in behandeling kan worden genomen.
Op de zitting van 22 mei worden de inhoudelijke bezwaren tegen de verplichte aanlevering van HONOSdata dus nog niet behandeld. Eerst zal de rechter een uitspraak doen over de ontvankelijkheid van de partijen die deel uitmaken van onze proces-coalitie. De partijen van “Vertrouwen in de GGZ” worden vertegenwoordigd door onze advocaat Anton Ekker. De rechtszitting is openbaar en dus voor iedereen toegankelijk.
Locatie: Rechtbank Midden-Nederland
Adres: Vrouwe Justitiaplein 1, 3511 EX Utrecht
Aanvang: 9:00 uur.
Verwachting is dat de zitting tot 12:30 uur zal duren.
Deze reeds 8 jaar slepende juridische procedure betreft de weigering van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) om handhavend op te treden tegen de wijze waarop de Nederlandse Zorg autoriteit (NZa) middels het DBC Informatie Systeem (DIS) al vanaf mei 2015 uiterst gevoelige medische, tot de persoon herleidbare gegevens voor beleidsdoeleinden opeist van zorgverleners en deze verwerkt en doorlevert aan andere partijen.
Nadat de AP aanvankelijk jarenlang heeft beweerd dat het DIS – opgericht in 2004 – niet in strijd was met de wetgeving ter bescherming van persoonsgegevens omdat de gepseudonimiseerde DISdata geen persoonsgegevens zouden zijn, heeft de AP in 2014 toegegeven dat dit al die jaren wél het geval was geweest.
De AP – toen College Bescherming Persoonsgegevens - heeft bij de oprichting van het DIS gesteld dat DISdata absoluut niet herleidbaar mogen zijn tot reële personen. Ingeval dat data in het DIS via koppeling met andere data in andere bestanden toch te herleiden zijn tot identificeerbare personen, moet de aanlevering en verwerking van deze medische gegevens bij het DIS worden stopgezet.
Nu sinds 2014 al duidelijk is dat DISdata wél herleidbaar zijn tot “mensen van vlees en bloed” mag het DIS met recht en reden het grootste datalek van Nederland worden genoemd. In de afgelopen jaren zijn miljoenen data met gegevens over medische behandelingen van de gehele Nederlandse bevolking verwerkt, opgeslagen en van daaruit weer doorgegeven aan tal van overheidsdiensten en private organisaties.
Op 13 december 2023 vond uiteindelijk bij de Raad van State de behandeling plaats van het Hoger Beroep van Vrijbit tegen de AP.
Lees hier de pleitnotitie en het slotwoord van Vrijbit, uitgesproken bij respectievelijk aanvang en afsluiting van de zitting. De verdediging tijdens de zitting werd tevens gedaan door mr. A. van Eldijk, voorzitter van de KDVP, en getuige deskundige dr. T. Wisman.
Op 17 januari 2024 deed de Raad van State uitspraak in dit Hoger Beroep. De rechter heeft geoordeeld dat de AP – en in het verlengde daarvan de NZa - in het gelijk wordt gesteld. Het beroep van Vrijbit – waar de KDVP zich bij heeft aangesloten – is ongegrond verklaard. Dit is een zeer teleurstellende en ook verbijsterende uitspraak, temeer daar de Raad van State zich in haar uitspraak heeft laten leiden door aantoonbare onjuiste aannames. Lees in dit verband het artikel van Vrijbit getiteld: "04-02-2024 Uitspraak Raad van State in DIS zaak gebaseerd op onjuiste aannames".
Tevens heeft Vrijbit op 5 februari 2024 een schriftelijke klacht ingediend bij de Raad van State over het verloop van deze juridische procedure van Vrijbit tegen de AP.
En als laatste is er door Vrijbit op 5 februari 2024 een brief uitgegaan naar de Nationale Ombudsman met als onderwerp: "Uitspraak DIS-zaak Raad van State strijdig met de fundamentele taak van de Afdeling Rechtspraak van de RvS om de belangen van burgers te beschermen i.p.v. onjuiste bestuurshandelingen van overheidsinstellingen af te dekken".
Ook lezenswaardig is het op 9 februari 2024 gepubliceerde artikel van W.J. Jongejan met als titel: "Raad van State veegt eigen straatje en dat van NZa en AP schoon".
Aanleiding voor het Hoger Beroep was het nog steeds uitblijven van aanpassing van procedures en bedrijfsprocessen voor de verwerking van medische persoonsgegevens bij zorgverzekeraars zoals die eerder zijn vastgelegd in de Gedragscode Zorgverzekeraars. De zitting bij de Raad van State over dit Hoger Beroep heeft plaatsgevonden op 20 december 2023.
De rechtbank Amsterdam heeft op 13-11-2013 de goedkeuring van die Gedragscode door het CBP (sinds 1-1-2016 AP) vernietigd, aangezien de daarin beschreven procedures en bedrijfsprocessen geen juiste uitwerking vormden van Wbp en EVRM. Sindsdien heeft Zorgverzekeraars Nederland (ZN) geen nieuwe, aan deze uitspraak van de rechter aangepaste verwerkingsprocedures en bedrijfsprocessen doorgevoerd. Dit heeft tot gevolg gehad dat medische gegevens jarenlang op onrechtmatige wijze zijn verwerkt door zorgverzekeraars die via websites en contracten met zorgverleners hadden laten weten dat zij zich ook na de vernietiging van de door het CBP verleende goedkeuring gehouden wisten aan het bepaalde in deze Gedragscode.
De kern van de KDVP procedure had en heeft nog steeds betrekking op het feit dat de rechter in 2013 al had geconstateerd dat procedures en werkwijzen geen juiste uitwerking vormen van geldende regelgeving wat betreft de verwerking van bijzondere/medische gegevens.
Dus is de conclusie dat het CBP (nu AP) indertijd ten onrechte goedkeuring heeft gegeven aan de Gedragscode Zorgverzekeraars. Dat had moeten leiden tot actie van de kant van de toezichthouder door niet-legitieme procedures en werkwijzen te doen aanpassen. De toezichthouder heeft zich daarentegen slechts beperkt tot het intrekken van de goedkeuring van die Gedragscode en heeft niet ingezet op aanpassing van vastgelegde werkwijzen en procedures voor de verwerking van medische persoonsgegevens.
In het Hoger Beroep heeft de KDVP geëist dat de AP alsnog bij zorgverzekeraars aandringt op aanpassing van procedures en werkwijzen overeenkomstig welbepaalde doelstellingen, zodat de vereiste toetsing van de verwerking van medische persoonsgegevens door zorgverzekeraars op noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit mogelijk is.
De behandeling in deze rechtszaak bij de Raad van State was een regelrechte aanfluiting, aangezien de inbreng van de KDVP - inclusief aanvullende gegevens over onrechtmatige verstrekking van medische persoonsgegevens door zorgverzekeraars aan NZa - onbesproken is gebleven. Net als in de toeslagen-affaire én in de recente DIS-procedure lijkt de RvS ook hier de bescherming van belangen van wanpresterende overheden boven de belangen van getroffen burgers te stellen. Zie artikel dd 9-2-2024 van Wim Jongejan met als titel: "Raad van State veegt eigen straatje en dat van NZa en AP schoon".
Lees hier de pleitnotitie en het slotwoord van de KDVP, respectievelijk vóór en aan het eind van de zitting uitgesproken door de voorzitter van de KDVP, de heer A. van Eldijk.
Op 31 januari 2024 heeft de Raad van State uitspraak gedaan in deze procedure en het hoger beroep ongegrond verklaard.
Tenslotte is lezenswaardig het op 22 december 2023 gepubliceerde artikel van W.J. Jongejan getiteld: “Raad van State behandelde twee zeer principiële zaken”. Dit artikel gaat over het Hoger Beroep in de DIS procedure van Burgerrechtenvereniging Vrijbit (www.vrijbit.nl) en over het Hoger Beroep in deze zaak t.a.v. de Gedragscode Zorgverzekeraars.